Ησυχία και θεολογία

Περιγραφή βιβλίου
Ἡσυχία καί Θεολογία

Τά πλαίσια τῆς Ὀρθόδοξης ἐκκλησιαστικῆς θεραπείας τοῦ ἀνθρώπου

Τό βιβλίο Ἡσυχία καί Θεολογία εἶναι ἕνα ἀκόμη βιβλίο τῆς σειρᾶς Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία.

Ἡ ἡσυχία ὡς μέθοδος, ἐπιστήμη καί ὁδός βοηθᾶ τόν ἄνθρωπο νά ἀπαλλαγῆ ἀπό τά πάθη, προκειμένου νά φθάση στήν κοινωνία μέ τόν Θεό.

Ἡ θεολογία, ὡς καρπός τῆς ἡσυχίας συνιστᾶ τήν σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου.

Ἔξω ἀπό αὐτόν τόν συνδυασμό ἡσυχίας καί θεολογίας ἐπικρατεῖ τόσο ὁ σχολαστικισμός ὅσο καί ὁ εὐσεβισμός, δηλαδή ἡ ἐκκοσμίκευση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς.

Μία ποικιλία θεμάτων: Διαθήκη τοῦ Θεοῦ, προσωπική διαθήκη, πνευματικός νόμος, νηπτική θεολογία ὡς μέθοδος θεραπείας, Πνευματικός Πατέρας, Ἁγία Γραφή καί λατρεία, πνευματική ἔμπνευση, ἡ πορεία τῆς θεώσεως, ὀρθόδοξη καί ἐκκοσμικευμένη θεολογία, θεία Λειτουργία καί ἡσυχαστική ζωή, κλπ. πού δείχνουν τό βάθος τῆς ὀρθοδόξου ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς καί θεολογίας.

Περιεχόμενα

Πρόλογος
Ἀντί εἰσαγωγῆς
1 Ἡ ἁγιότητα κατά τήν Ὀρθόδοξη Παράδοση
1. Ἅγιοι κατά μέθεξη Θεοῦ
2. Ἁγιασμός ψυχῆς καί σώματος
3. Τεκμήρια ἁγιότητος
4. Τιμή πρός τούς ἁγίους
5. «Τάξεις» ἁγίων
6. Τό χάρισμα τῆς διακρίσεως
2 ῾Η Διαθήκη τοῦ Θεoῦ
1. ῾Ο ὅρος διαθήκη
2. ῾Η Παλαιά Διαθήκη
α) Ὁ θεόπτης Μωϋσῆς
β) Ἀναβάσεις καί καταβάσεις τοῦ Μωϋσέως στό ὄρος Σινᾶ
γ) Τά βασικά σημεῖα αὐτῆς τῆς ἀποκαλύψεως
3. ῾Η Καινή Διαθήκη
α) Ὁ Χριστός τῆς Καινῆς Διαθήκης
β) Ἐντολές – αἷμα – δεῖπνο
4. Προσωπική Διαθήκη
α) Ἡ ἔλευση τῆς θείας Χάριτος
β) Ἡ πνευματική συνέργεια
γ) Ἡ θεία Εὐχαριστία
5. Συμπέρασμα
3 Ὁ πνευματικός νόμος
1. Διάφορα ἐπίπεδα νόμου
2. Ὁ πνευματικός νόμος, κατά τόν ἅγιο Μάρκο τόν ἀσκητή
α) Τί εἶναι ὁ πνευματικός νόμος
β) Ὁ πνευματικός νόμος στόν ἀγώνα καθάρσεως τοῦ ἀνθρώπου
γ) Ὁ πνευματικός νόμος ἀπό τήν ἐνέργεια τῶν παθῶν καί τήν θεραπεία τους
δ) Ὁ πνευματικός νόμος στούς πειρασμούς, τίς θλίψεις καί τίς δοκιμασίες
ε) Ὁ πνευματικός νόμος στά πνευματικά χαρίσματα
3. Συμπεράσματα
4 Ἡ ὀρθόδοξη νηπτική θεολογία τῆς Ἐκκλησίας ὡς μέθοδος θεραπείας
1. Ὀρθόδοξη νήψη καί ἡσυχία
2. Τά πλαίσια τῆς ὀρθοδόξου θεολογίας
3. Μερικά ἐνδεικτικά κείμενα τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας
4. ῞Ενας σύγχρονος θεραπευμένος ἄνθρωπος
5. Ἡ ὀρθόδοξη θεολογία σέ σχέση μέ τήν ὑπαρξιακή ψυχολογία τοῦ Frankl καί τήν σύγχρονη νευρολογία καί      ψυχιατρική

5.  Τό μυστήριο τῆς μετανοίας ὡς θεραπευτική πράξη τῆς Ἐκκλησίας
1. Ἡ προπτωτική κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου
2. Ὁ σκοπός καί τό ἔργο τῆς μετανοίας
3. Ἡ θεραπευτική μέθοδος τῆς Ἐκκλησίας
4. Μερικά παραδείγματα

6. Τό πρόσωπο τοῦ Πνευματικοῦ πατρός καί τό χάρισμα τῆς διακρίσεως
1. Τό πρόσωπο τοῦ Πνευματικοῦ πατρός
2. Ὁ Ἱερεύς ὡς πατήρ καί μήτηρ
3. Ἡ θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου
4. Ἡ ποιμαντική τῶν ἱερῶν Κανόνων τῆς Ἐκκλησίας
α) Ἐκκλησιολογική ἑρμηνεία τῶν ἱερῶν Κανόνων
β) Τό χάρισμα τῆς διακρίσεως τῶν Πνευματικῶν πατέρων
γ) Ἡ κατ’ ἀκρίβεια καί κατ’ οἰκονομία χρήση τῶν ἱερῶν Κανόνων
δ) Τό πρόσωπο πού χρησιμοποιεῖ τούς ἱερούς Κανόνες
5. Συμπέρασμα
7 Ἁγία Γραφή καί λατρεία
1. Ἄσαρκος καί σεσαρκωμένος Λόγος
2. Κτιστή καί ἄκτιστη λατρεία
3. Τύποι, σημεῖα καί σύμβολα
4. Κοινωνία προσώπων ἤ κοινωνία φύσεως-φύσεων;
5. Στρατευομένη καί θριαμβεύουσα Ἐκκλησία
6. Ἔναρθρος λόγος καί ἀλάλητος στεναγμός
8 Τά ἀναγνώσματα τῶν Δεσποτικῶν καί Θεομητορικῶν Ἑορτῶν
1. Ἁγία Γραφή καί λατρεία
α) Ἡ Ἁγία Γραφή καί ἡ ἀποκαλυπτική ἐμπειρία
β) Προφῆτες καί Ἀπόστολοι
γ) Ἄσαρκος καί σεσαρκωμένος Λόγος
δ) Ἄρρητα ρήματα καί κτιστά ρήματα-νοήματα
ε) Κτιστός καί ἄκτιστος νόμος
στ) Κτιστός καί ἄκτιστος Ναός
2. Τά Δεσποτικά καί Θεομητορικά ἀναγνώσματα
α) Ἀναγνώσματα στίς Δεσποτικές ἑορτές
β) Ἀναγνώσματα στίς Θεομητορικές ἑορτές
3. Συμπέρασμα
9 Ἀπό φυλακῆς πρωΐας μέχρι νυκτός
1. ῾Η ἑρμηνεία τοῦ ψαλμικοῦ στίχου
2. Ὁ Γέροντας Σωφρόνιος
3. ῾Η πρωϊνή προσευχή τοῦ Γέροντα Σωφρονίου
α) Προσωπική σχέση μέ τόν Θεό
β) Ἡ βαθυτάτη αὐτομεμψία
γ) Αἴτηση εὐλογίας γιά ὅλη τήν ἡμέρα
δ) Θεραπεία τῆς θελήσεως
ε) Ἐσχατολογική προσευχή
4. Ζωντανά παραδείγματα
5. Τό κείμενο τῆς πρωϊνῆς προσευχῆς
10 Ἡ πνευματική ἔμπνευση
1. Τί εἶναι ἡ πνευματική ἔμπνευση
2. Τά γνωρίσματα τῆς πνευματικῆς ἐμπνεύσεως
3.  Ἀγώνας γιά τήν βίωση καί διαφύλαξη τῆς πνευματικῆς ἐμπνεύσεως
α) Ἡ διαρκής σκέψη τῆς ἁπανταχοῦ παρουσίας τοῦ Θεοῦ
β) Ἡ προσπάθεια ἐκφράσεως τῆς ἀγάπης πρός τούς ἄλλους
γ) Ἡ διαρκής ἀναζήτηση τῆς πνευματικῆς ἀνυψώσεως
δ) Ἡ ὑπέρβαση τοῦ θανάτου
ε) Ἡ ἀντιμετώπιση τῶν λογισμῶν
στ) Ἡ διαφύλαξη τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ
4. Συμπέρασμα
11 Ἡ πορεία τῆς θεώσεως
1. Ὁ βίος τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας
2. Θεολογικά διδάγματα ἀπό τόν βίο τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας
α) Ἡ δωρεά τοῦ Βαπτίσματος
β) Ἡ χάρη τῆς μετανοίας
γ) Ἡ βίωση τοῦ μυστηρίου τοῦ Σταυροῦ
δ) Ἡ μέθεξη τῆς θεοποιοῦ ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ
ε) Ἡ ἀναστολή τῶν σωματικῶν ἐνεργειῶν
στ) Ἡ ἐνέργεια τῆς θείας Κοινωνίας
ζ) Τό χάρισμα τῆς μακαρίας τελευτῆς
η) Ἡ εὐλογημένη ὕπαρξη τοῦ ἀββᾶ Ζωσιμᾶ καί τοῦ ἁγίου Σωφρονίου
θ) Ἡ ὑπέρβαση τῆς διαιρέσεως τῶν φύλων
ι) Ἡ συνύπαρξη μεταξύ μυστηριακῆς καί πνευματικῆς ἱερωσύνης
12 Ὁ νοῦς καί ἡ αἴσθηση κατά τόν ἅγιο Διάδοχο Φωτικῆς
1. Τά ἑκατόν γνωστικά κεφάλαια
α) Εἰσαγωγικά
β) Τά περιεχόμενα τοῦ βιβλίου
γ) Τό προοΐμιο: οἱ δέκα ὅροι
2. ῾Ο νοῦς καί ἡ κάθαρσή του
α) Σχέση καί ἀντιπαλότητα ψυχῆς καί σώματος
β) ᾿Ενέργεια καί κάθαρση τοῦ νοός
3. ῾Η αἴσθηση τοῦ νοός καί τῆς καρδίας
α) Αἰσθήσεις ψυχῆς καί σώματος
β) ᾿Ενέργεια δαιμόνων – σωματικές αἰσθήσεις ἐνέργεια Χάριτος – ψυχικές αἰσθήσεις
γ) Αἴσθηση νοός, καρδίας, ψυχῆς
δ) Αἴσθηση καί πληροφορία – αἰσθάνεσθαι
ε) Αἴσθηση καί γνώση
στ) Αἴσθηση Θεοῦ – Φωτός
13 Ὁ οἰκουμενισμός στήν πράξη, ἤτοι τήν θεολογία καί τήν ἄσκηση
1. Οἱ βασικές θεωρίες τοῦ οἰκουμενισμοῦ
2. Ὁ οἰκουμενισμός στήν θεολογία
α) Μερικά ἐνδεικτικά παραδείγματα
β) Ἀπόψεις τοῦ Καθηγητοῦ Ἰωάννου Καρμίρη
γ) Τό ἐσφαλμένο τῶν ἀπόψεων αὐτῶν
3. Ὁ οἰκουμενισμός στήν ἄσκηση
α) Ἡ ὀρθόδοξη ἄσκηση
β) Ὁ νεοπλατωνισμός καί ἡ ὀρθόδοξη νηπτική θεολογία
γ) Ἡ διδασκαλία τοῦ ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ γιά τήν πρακτική, φυσική καί θεολογική
φιλοσοφία
δ) Ἡ διδασκαλία τοῦ ὁσίου Νικήτα τοῦ Στηθάτου γιά τήν καθαρτική, φωτιστική καί τελειοποιό
τάξη
4. Συμπέρασμα
14 Ὀρθόδοξη καί ἐκκοσμικευμένη θεολογία
1. Ὁ τέλειος βίος
2. Ἀλήθεια καί ψεῦδος
3. Ὁ Μωϋσῆς μέγας Θεολόγος
α) Κοσμική παιδεία καί φιλοσοφία
β) Τό μυστήριο τῆς θεοφανείας στήν βάτο
γ) Ἡ ἐν θεωρίᾳ προσευχή μέ τήν ἱερωσύνη
δ) Ἡ εἴσοδος τοῦ Μωϋσῆ στόν γνόφο
ε) Τό τέλος τοῦ Μωϋσῆ
4. Πορεία τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ
5. Σύγχρονη κατάσταση
6. Συμπέρασμα
15 Ὁ Μοναχισμός κατά τόν ἅγιο Εὐστάθιο Θεσσαλονίκης
1. ῾Ο ὑψηλός σκοπός τοῦ Μοναχισμοῦ
2. Οἱ τρεῖς τάξεις τῶν μοναχῶν
3. ῾Η ζωή τῶν μοναχῶν, ὅπως φαίνεται στήν τελετή τῆς κουρᾶς
4. Πεπτωκότες μοναχοί
5. Ἀνεπίσκοποι ῾Ηγούμενοι
16 Ἡσυχία καί θεολογία
1. Τό περιεχόμενο τοῦ βιβλίου γιά τόν π. Παΐσιο
2. Ἐμπειρική ἐκκλησιολογία
3. Βλέπων, ὅσιος, μάρτυς
4. Ἡ αὐθεντικότητα τοῦ βιβλίου
5. Καρδιακή μνήμη
17 Τά ἡσυχαστικά στοιχεῖα τῆς θείας Εὐχαριστίας
1. Ἡ θεία Εὐχαριστία ὡς πορεία
2. Ἐπί μέρους ἡσυχαστικά νηπτικά στοιχεῖα
α) Ἡ παρουσία τῶν ἀγγέλων
β) Ἡ θεία Εὐχαριστία καί ἡ νοερά Λειτουργία
γ) Ἡ ἔλλαμψη καί ἡ κατανόηση τῶν εὐαγγελικῶν κειμένων
δ) Διάκριση κατηχουμένων, φωτιζομένων καί πιστῶν
ε) Ἡ εὐχή τοῦ χερουβικοῦ ὕμνου
στ) Παράθεση ὅλης τῆς ζωῆς στόν Θεό
ζ) Δεήσεις γιά εἰρηνική καί ἁγιασμένη ζωή
η) Ἡ μαρτυρική Ἱερωσύνη
θ) Ἡ μετάληψη τῶν θείων Δώρων
3. Συμπέρασμα
Εὑρετήριο