Οι Θεομητορικές εορτές

Περιγραφή βιβλίου
Οἱ Θεομητορικές ἑορτές

Τά ἱστορικά καί θεολογικά τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου

Οἱ Θεομητορικές Ἑορτές εἶναι μιά θεολογική βιογραφία τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου μέσα ἀπό τό Συναξάριο τῆς Ἐκκλησίας, τούς λόγους τῶν Πατέρων, τήν ἱερή ὑμνογραφία, τήν εἰκονογραφία, καί γενικά τήν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας πού δείχνει τήν θέση καί τήν ἀξία τῆς Θεοτόκου μέσα στήν Ἐκκλησία ἀναλύοντας κάθε Θεομητορική Ἑορτή.

Οἱ Θεομητορικές ἑορτές δέν ἐξυμνοῦν μόνο τό μεγαλεῖο καί τήν δόξα τῆς Παναγίας, ἀλλά συγχρόνως μᾶς ὑποδεικνύουν, κατ᾿ ἀναλογία, καί τόν τρόπο τῆς τῆς πορείας μας ἀπό τό κατ᾿ εἰκόνα στό καθ᾿ ὁμοίωση. Ἡ Παναγία ὑπέδειξε σέ ὅλους τούς ἀνθρώπους ὅτι ἡ ἡσυχία καί ἡ νοερά προσευχή εἶναι ὁ μόνος δρόμος πού ὁδηγεῖ στήν θεογνωσία καί τήν σωτηρία καί μέ τόν τρόπο αὐτό γίνεται πρότυπο ζωῆς γιά ὅλους μας.

Περιεχόμενα
Πρόλογος
Εἰσαγωγή
Α΄
Ἡ σύλληψη τῆς ἁγίας Ἄννης, μητρός τῆς Θεοτόκου
1. Ἱστορικό καί πνευματικό γεγονός
2. Θεοφιλής συζυγία
3. Τά ὀνόματα τοῦ γενεσίου τῆς Θεοτόκου
4. Οἱ διαδοχικοί καθαρμοί τῶν προπατόρων τῆς Παρθένου Μαρίας
5. Ἡ κατάρα καί ἡ εὐλογία
6. Ἡ σύλληψη ἔργο τῆς πρόνοιας τοῦ Θεοῦ
7. Ψυχή ἐξ ἄκρας συλλήψεως
8. Ἡ αἵρεση τῆς ἀσπίλου συλλήψεως
9. «Τό μῦρον τό εὐῶδες ἐν τῇ γαστρί», «ὁ νέος οὐρανός ἐν γαστρί»
Β΄
Ἡ Γέννηση τῆς Θεοτόκου
1. Πρώτη Θεομητορική ἑορτή τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους
2. Τό γεγονός τῆς Γεννήσεως τῆς Θεοτόκου
3. Παγκόσμια χαρά
4. Χαρά καί πόνος
5. Ἀνατολή τοῦ Ἡλίου τῆς δικαιοσύνης
6. Ἡ ἐορτή τῆς λυτρώσεως ἀπό τήν ἐνοχή
7. «Τό τῆς ἡμέρας μυστήριον»
8. Τό γλυκύτατο θυγάτριο τῆς Ἄννης
9. Ἡ «κολακεία τῆς Θεοτόκου»
10 . Ἡ Θεοτόκος «ἑπταβηματίζουσα»
11. «Θυγάτριον ἀξιόθεον, τό κάλλος τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως»
12 . Τό γενέθλιο τῆς Θεοτόκου
13. Ἡ τροφός τῆς ζωῆς μας
14. Ὁ ξένος παράδεισος καί ὁ καινός Ἀδάμ
15. Ἡ βίβλος τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς
16. Ἡ προβατική πύλη
17. Ἡ πόλη καί τά ὁρμήματα τοῦ ποταμοῦ
18. «Αὐτήν ἑορτάζει καί ὁ λαός σου»
19. «Γενέθλιον δῶρον τῇ μητρί τοῦ Θεοῦ»
Γ΄
Τά Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου στόν Ναό
1. Τά ἱστορικά γεγονότα καί ἡ μεταμόρφωση τοῦ σώματος καί τῆς ἱστορίας
2. Ὁ Ναός, τά ἅγια, καί τά Ἅγια τῶν Ἁγίων
3. Τό προοίμιο τῆς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ
4. «Ὁ καθαρώτατος Ναός τοῦ Σωτῆρος»
5. «Βρέφος ὁρώμενον καί θεϊκόν ἐργαστήριον νοούμενον»
6. Εἴσοδος στήν θεία κατάπαυση-σαββατισμός
7. Ἡ ἔμψυχη Παλαιά Διαθήκη
8. Τά Ἅγια τῶν Ἁγίων προεικόνιση τῆς Παρθένου
9. Ὁ ὡραῖος κάλλει καί ἡ δόξα τῆς θυγατρός τοῦ Βασιλέως
10. Τό κάλλος τῆς Παναγίας ἥλκυσε τόν Θεό πρός ἔρωτα στούς ἀνθρώπους
11. Ὁ ἔρως τῆς Μαρίας γιά τόν Θεό
12. Παραμονή στόν Ναό καί πνευματική ἱερουργία
13. Ἡ μέθοδος τῆς Θεογνωσίας
14. Ἡ νοερά ἡσυχία καί θεοπτία
15. Ἡ τροφή ἀπό τόν ἄγγελο
16. «Τῶν ὡραίων ὡραιότατον ὡράϊσμα»
Δ΄
Ὁ Εὐαγγελισμός τῆς Θεοτόκου
1. Τό ἱστορικό τοῦ γεγονότος τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου
α) Τό Συναξάριο τῆς ἑορτῆς
β) Πατερικός σχολιασμός τοῦ γεγονότος τοῦ Εὐαγγελισμοῦ
γ) Ἡ εἰκονογραφία τοῦ γεγονότος
δ) Τά τρία στιχηρά τροπάρια τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς
ε) Ἡ ἐμφάνιση τοῦ ἀρχαγγέλου Γαβριήλ
στ) «Εἰς τό ἀρχαῖον ἀξίωμα διά τῆς συγκράσεως»
ζ) Διάλογος τοῦ ἀρχαγγέλου Γαβριήλ μέ τήν Παρθένο Μαρία, κατά τόν ἅγιο Γερμανό, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως
η) Τό θεολογικό περιεχόμενο τῆς ἑορτῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ
2. Συνάντηση τῆς Θεοτόκου μέ τήν Ἐλισάβετ
α) Τό γεγονός τῆς συνάντησης τῆς Θεοτόκου μέ τήν Ἐλισάβετ, κατά τόν Εὐαγγελιστή Λουκᾶ
β) Ἡ ἀνάλυση τοῦ θεομητορικοῦ ὕμνου, κατά τόν ἅγιο Νικόδημο τόν Ἁγιορείτη
3. Τό μυστήριο τῆς συλλήψεως καί τῆς κυοφορίας τῆς Θεοτόκου
α) Ὁ Εὐαγγελισμός ὡς μιά «προηγηθεῖσα Πεντηκοστή»
β) Ἡ ἄρρητη καί ἄγνωστη θεοπλαστία τοῦ Ἰησοῦ
γ) Ἡ ὑπέρ φύση σύλληψη καί ἡ κατά φύση κυοφορία
δ) Ἄσπορη-ἀνήδονη σύλληψη καί ἄφθορη-ἀνώδινη γέν-νηση
ε) Ἀειπαρθενία, Θεοτόκος, Παναγία
στ) «Τό μόνον καινόν ὑπό τόν ἥλιον»
ζ) Ὁ γάμος Θεοῦ καί ἀνθρώπου
η) Ὁ ἅγιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος γιά τόν μυστικό γάμο Θεοῦ καί ἀνθρώπου
θ) Οἱ τρεῖς κόσμοι καί ἡ Θεοτόκος
ι) Οἱ δύο κιβωτοί καί οἱ δύο παράδεισοι
ια) «Παράδεισος καί γάρ ἡ ἐκείνης γαστήρ»
ιβ) Τό μυστήριο τῆς σιωπῆς τῆς Θεοτόκου
ιγ) Ἡ ἀποκάλυψη στόν Ἰωσήφ
4. Τά Θεοτοκία τῶν ἤχων τοῦ Ἑσπερινοῦ τοῦ Σαββάτου
α) Ἡ Θεοτόκος ὡς παγκόσμια δόξα
β) Ἡ Θεοτόκος στήν Παλαιά καί Καινή Διαθήκη
γ) Ἡ Μητροπάρθενος Δέσποινα καί ὁ θεανδρικός τόκος
δ) Ἡ Θεοτόκος ὡς μητέρα πρόξενος ζωῆς
ε) Ἡ Θεοτόκος καί ἡ διάβαση τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης
στ) Ἡ Θεοτόκος καί ὁ ἀλόχευτος τόκος
ζ) Ἡ Θεοτόκος καί ἡ νίκη ἐπί τῆς φυσικῆς τάξεως
η) Ἡ Θεοτόκος ὡς ἐργαστήριο ἑνώσεως τῶν δύο φύσεων
5. Πατερικός σχολιασμός τῆς ἑορτῆς
α) «Εὐαγγελίζεσθε ἡμέραν ἐξ ἡμέρας τό σωτήριον τοῦ Θεοῦ ἡμῶν»
β) Τρεῖς εὐαγγελισμοί τῆς Θεοτόκου
γ) Ἡ σχέση μεταξύ δημιουργίας, οἰκονομίας καί θεολογίας
δ) Ἡ Εὔα καί ἡ Μαρία
ε) Ὁ «ἄοικος» Θεός εἰσέρχεται σέ οἶκο
στ) «Συγγενεῖς δι’ αὐτῆς (τῆς Θεοτόκου) τρισσῶς οἱ ἅγιοί εἰσιν»
ζ) Ἡ ἐλευθερία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους
η) Τό «γενηθήτω» τοῦ Θεοῦ καί τό «γένοιτο» τῆς Παρθένου Μαρίας.
θ) «Ἡ ἁγία θεοτελής ζύμη» καί ἡ «ἀρτοποίησις» τοῦ ἀνθρωπίνου γένους
ι) Ἡ σάρκωση καί οἱ σαρκώσεις τοῦ Λόγου
ια) Θεοτόκος καί Ἐκκλησία
Ε΄
Ἡ Θεοτόκος στήν Καινή Διαθήκη
1. Ἀπόγονος τοῦ Ἀβραάμ καί τοῦ Ἀδάμ
2. «Τόν Ἰωσήφ τόν ἄνδρα Μαρίας»
3. Ἡ Παρθένος Μαριάμ καί τό θεῖο βρέφος
4. Ἡ Μητέρα τοῦ Παιδίου
5. Ἡ διέλευση τῆς ρομφαίας διά τῆς ἁγίας ψυχῆς της
6. Στά Ἱεροσόλυμα κατά τήν ἑορτή τοῦ Πάσχα μέ τόν δωδεκαετῆ Χριστό
7. Παρέμβαση στόν Γάμο τῆς Κανᾶ
8. Ἡ φυσική Μητέρα καί οἱ πνευματικές μητέρες τοῦ Χριστοῦ
9. Ἡ παρουσία της στόν Γολγοθᾶ
10. Πρώτη εἶδε τόν ἀναστάντα Χριστό
11. Στό ὑπερῶο τῆς Ἱερουσαλήμ
ΣΤ΄
Ἡ Κοίμηση τῆς Θεοτόκου
1. Ἡ ἱστορική ἐξέλιξη τῆς ἑορτῆς
2. Τό Συναξάριο τῆς ἑορτῆς
3. Τά γεγονότα τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, κατά τούς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας
α) Ἅγιος Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης
β) Ἅγιος Μόδεστος Ἱεροσολύμων
γ) Ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης
δ) Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός
ε) Ἅγιος Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως
στ) Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς
ζ) Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης
4. Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος στήν θεία Λειτουργία
α) Ἀποστολικό ἀνάγνωσμα
Ἡ δόξα τῆς κενώσεως τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Θεοτόκου
«Τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὅ καί ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ»
β) Εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα
Μαρία καί Μάρθα
Δύο μακαρισμοί
γ) Ἀναφορά τοῦ ὀνόματος τῆς Θεοτόκου στήν θεία Λειτουργία
«Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς»
Δοξολογία καί ἱκεσία
«Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς»
«Ἄξιόν ἐστιν ὡς ἀληθῶς μακαρίζειν σε τήν Θεοτόκον…»
5. Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος στήν ὑμνογραφία
α) «Τῇ ἐνδόξῳ κοιμήσει σου»
β) Ἡ «νεολαία» τῆς Θεοτόκου
γ) «Πανηγυριζέτωσαν οἱ θεόφρονες»
δ) «Σώζοις ἀεί, Θεοτόκε, τήν κληρονομίαν σου»
ε) «Ζωῆς Μητέρα»
στ) «Σέ Θεοτόκε ὀρθοδόξως μεγαλύνομεν»
6. Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος στήν εἰκονογραφία
α) Ἡ παράσταση τῶν γεγονότων
β) Τό μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας
γ) Ἀνάλυση τῆς εἰκόνας τοῦ Θεοφάνους τοῦ Κρητός
7. Ἡ πατερική διδασκαλία γιά τήν Κοίμηση τῆς Θεοτόκου καί γενικά γιά τό πρόσωπο τῆς Θεοτόκου
α) «Τίς ἐστί ταύτης ὑψηλοτέρα ὑπόθεσις;»
β) «Χαῖρε αὐγή μυστικῆς ἡμέρας»
γ) «Παντός ἁγίου κορυφή καί τελείωσις»
δ) «Τῶν ἀκενώτων θησαυρῶν ταμίας»
ε) «Πέλαγος ἀχανές,… καί πιότατον καί κατάσκιον ὄρος»
στ) «Τό Πάσχα τοῦ καλοκαιριοῦ»
ζ) «Ὁ ἐνεργός ὀφθαλμός», «ἡ νέα γῆ»
η) «Ἔθος ἐστίν τοῖς ἐρωτικῶς πρός τι διακειμένοις…»
θ) «Θεῖον ἔμψυχον ἄγαλμα», «ἱερά στηλογραφία» καί «ζῶν δόγμα»
ι) «Αὕτη τήν ἄφατον τῆς τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους ἀγάπης ἐδημοσίευσεν ἄβυσσον»
ια) «Σύ μητρῴαν (ἔχεις) πρός τόν Θεόν τήν ἰσχύν»
ιβ) «Τίς ἠλλοίωσε τό πᾶν τόδε;»
ιγ) «Πρώτη» καί «δεύτερη ἀνάσταση»
ιδ) «Σῶμα πνευματικόν»
ιε) «Οὔκ ἐστιν ἴσον ἤ μεῖζον τῆς Θεοτόκου»
ιστ) «Τό τῆς παλαιᾶς καί τῆς νέας διαθήκης ἐπισφράγισμα»
ιζ) «Δι’ αὐτῆς εὕρηται ἡ βροτογενής δραχμή»
ιη) Γνωρίζω ἐν Πνεύματι τήν Ἄχραντο Παρθένο
ιθ) «Καλλίστη ἐκδημία… πρός Θεόν ἐνδημία»
κ) «Βίον ἐναγώνιον ἄκρως καί πολιτείαν νοῦν καί λόγον νικῶσαν»
Ἀντί ἐπιλόγου
«Γυνή περιβεβλημένη τόν ἥλιον»
Εὐχή εἰς τήν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον